Περιοχή: Στοκχόλμη, Σουηδία
Πληροφορίες: Κάντε κλικ εδώ

Title: Sixth Mediterranean Emergency Medicine Congress
Location: Kipriotis International Congress Centre, Kos, Greece
Link out: Click here
Description: The European Society for Emergency Medicine (EuSEM) and The American Academy of Emergency Medicine (AAEM), along with the Hellenic Society for Emergency Medicine (HeSEM), have the pleasure to announce the Sixth Mediterranean Emergency Medicine Congress (MEMC VI)
Kipriotis International Congress Centre
Kos, Greece
10-14 September 2011
Start Date: 2011-09-10
End Date: 2011-09-14

ONE DAY ΜΕΕΤΙNG

EMERGENCY MEDICINE TRAINING & PRACTICE – International Aspects

Under the Auspices of: Faculty of Medicine, University of Crete & Hellenic Society for Emergency Medicine

Wednesday July 7th, 2010

Post-graduate Lecture Hall, Faculty of Medicine, Voutes, Heraklion, Crete.

FACULTY

• Panos Agouridakis, Assistant Professor in Emergency Medicine, University of Crete, Heraklion, Greece. President, Hellenic Society for Emergency Medicine
• Helen Askitopoulou, Professor of Anaesthesiology, University of Crete, Heraklion, Greece, Chair, European School for Emergency Medicine
• Herman Delooz, Emeritus Professor in Emergency Medicine, University of Leuven, Belgium
• Othon Fraidakis, Consultant, Emergency Department, University Hospital, Heraklion, Greece
• Dimitris Giannios, Consultant in Emergency Medicine, Southern Health, Dandenong Hospital, Victoria, Australia
• Miltiadis  Papaioakim, Assistant Professor Internal Medicine, Emergency Department, University Hospital, Alexandroupolis, Greece
• Michael Radeos, Assistant Professor of Emergency Medicine, Weill Medical College of Cornell University, New York, USA, ACEP Lead Ambassador to Greece.
• Nikolas Sbyrakis, Consultant, Emergency Department, University Hospital, Heraklion, Greece.

Free participation
Meeting Language: English
Attendance Certificates at the end of the meeting.

Scientific Program

9.00                 Registrations

9.30                 Welcome addresses

9.45-11.15      Session I: Training in Emergency Medicine

Co-ordinator: Helen Askitopoulou, Heraklion, Greece

• The training program in Belgium

Herman Delooz, Leuven, Belgium

• The New York Hospital Queens Training Program

Michael Radeos, New York, USA

• The ACEM training program

Dimitris Giannios, Victoria, Australia

Discussion

11.15-11.45  Coffee Break

11.45-13.15  Session II: Organisation of Emergency Departments

Co-ordinator: Othon Fraidakis, Heraklion, Greece

• Organising an Emergency Department

Herman Delooz, Leuven, Belgium

• Emergency Departments in USA

Michael Radeos, New York, USA

• Australian Emergency Departments

Dimitris Giannios, Victoria, Australia

Discussion

13.15-14.15  Lunch Break

14.15-15.45  Session III: Clinical Decisions in Emergency Medicine

Co-ordinator: Prodromos  Papaioakim, Alexandroupolis, Greece

• Critical Decisions in EM: “The Golden Hour»  

Michael Radeos, New York, USA

• Triage systems in the ED: Which one?

Nikolas Sbyrakis, Heraklion, Greece

• Missing Diagnoses in the ED: How to reduce them?

Panos Agouridakis, Heraklion, Greece

Discussion

16.00  Closing of the Meeting

Helen Askitopoulou & Herman Delooz

Πρόταση της Ομάδας Εργασίας της Ελληνικής Εταιρείας Επείγουσας Ιατρικής για την Ανάπτυξη της Ειδικότητας της Επείγουσας Ιατρικής στην Ελλάδα

Το ΔΣ της Ελληνικής Εταιρείας Επείγουσας Ιατρικής συνέστησε Ομάδα Εργασίας για την υποβολή Πρότασης προς το ΚΕΣΥ για τη «Δημιουργία της Ειδικότητας Επείγουσας Ιατρικής» στη χώρα μας.

Η Ομάδα Εργασίας αποτελείται από τα παρακάτω μέλη:

• Παναγιώτης Αγγουριδάκης, Πρόεδρος ΕΕΕΙ, Επίκ. Καθηγητής Επείγουσας Ιατρικής Πανεπιστημίου Κρήτης, Δ/ντής ΤΕΠ «ΠαΓΝΗ»
• Ελένη Ασκητοπούλου, Αντιπρόεδρος ΕΕΕΙ, Καθηγήτρια Αναισθησιολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης, Δ/ντρια Κλινικής Αναισθησιολογίας «ΠαΓΝΗ», Μέλος ΔΣ EuSEM
• Αλέξανδρος Καλογερομήτρος, μέλος ΔΣ ΕΕΕΙ, Επιμελητής Α’ ΜΕΘ ΓΚΝΑ «Γ. Γεννηματάς»
• Νικόλαος Σμπυράκης, Γεν. Γραμματέας ΕΕΕΙ, Χειρουργός, Επιμελητής ΤΕΠ ΠαΓΝΗ
• Ευθύμιος Σοφιανός, μέλος ΔΣ ΕΕΕΙ, Αναισθησιολόγος, τ. Δ/ντής ΤΕΠ Νοσοκομείου «ΑΧΕΠΑ»
• Νικόλαος Φίλιας, τ.Πρόεδρος ΕΕΕΘ, τ.Δ/ντής ΜΕΘ Νοσοκομείου «Ο Άγιος Σάββας»
• Όθωνας Φραϊδάκης, μέλος ΕΕΕΙ, Επιμελητής Α’ ΤΕΠ ΠαΓΝΗ.

13 Μαίου 2010

Κατεβάστε εδώ την πρόταση

Το Κεντρικό Συμβούλιο Υγείας ( ΚΕΣΥ), μετά και τη θεσμική συμμετοχή της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εργαζομένων Δημοσίων Νοσοκομείων (ΠΟΕΔΗΝ) και την οριστικοποίηση των εκπροσώπων της ΑΔΕΔΥ, απαρτίζεται από τους εξής :

1. Καλοκαιρινό Εμμανουήλ, Χειρουργό, Πρόεδρο του Πανελληνίου Ιατρικού Συλλόγου (Π.Ι.Σ.), ως εκπρόσωπο του Π.Ι.Σ., με αναπληρωτή του τον Παπαπαναγιώτου Παναγιώτη, Βιοπαθολόγο.

2. Αλεξανδρόπουλο Κων/νο, Ψυχίατρο, Γενικό Γραμματέα του Πανελληνίου Ιατρικού Συλλόγου (Π.Ι.Σ.), ως εκπρόσωπο του Π.Ι.Σ., με αναπληρωτή του τον Κορμά Παναγιώτη, Ορθοπαιδικό.

3. Παγώνη Ματίνα, Παθολόγο, ως εκπρόσωπο του Πανελληνίου Ιατρικού Συλλόγου (Π.Ι.Σ.), με αναπληρωτή της τον Μπασκόζο Ιωάννη, Ενδοκρινολόγο.

4. Κατσίκη Αθανάσιο, Πρόεδρο της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας (E.O.O.), ως εκπρόσωπo της E.O.O.), με αναπληρωτή του τον Χασάπη Ευστράτιο, μέλος Δ.Σ. της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας.

5. Βαγιωνά Δημήτριο, Πρόεδρο του Πανελληνίου Φαρμακευτικού Συλλόγου (Π.Φ.Σ.), ως εκπρόσωπο του Π.Φ.Σ. με αναπληρωτή του τον Αντωνόπουλο Χρήστο.

6. Βιρβιδάκη Κυριάκο, Δήμαρχο Χανίων, ως εκπρόσωπο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων και Κοινοτήτων Ελλάδας (Κ.Ε.Δ.Κ.Ε.), με αναπληρώτριά του την Μπελώνη – Αράπη Παναγιώτα, Δημοτικό Σύμβουλο Αγίου Ιωάννη Ρέντη.

7. Μπατάκη Νικόλαο, ως εκπρόσωπο της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργατών Ελλάδας (Γ.Σ.Ε.Ε.), με αναπληρωτή του τον Φερέτη Αθανάσιο.

8. Γκουλιούμη Θεοχάρη, μέλος του Δ.Σ. της Πανελλήνιας Συνομοσπονδίας Ενώσεων Αγροτικών Συνεταιρισμών (ΠΑΣΕΓΕΣ), ως εκπρόσωπο της ΠΑΣΕΓΕΣ, με αναπληρωτή του τον Σκουλαρίκη Φώτη, Οικονομολόγο, Υπάλληλο της Πανελλήνιας Συνομοσπονδίας Ενώσεων Αγροτικών Συνεταιρισμών.

9. Μαργαρώνη Κωνσταντίνο, ως εκπρόσωπο της Γενικής Συνομοσπονδίας Επαγγελματιών, Βιοτεχνών, Εμπόρων Ελλάδας (Γ.Σ.Ε.Β.Ε.Ε.), με αναπληρωτή του τον Φραγκούλη Κωνσταντίνο.

10. Κόλλια Παναγούλα, ως εκπρόσωπο των κάτωθι αναφερομένων φορέων:

α. Ένωση Ελλήνων Χημικών
β. Πανελλήνια Ένωση Βιοεπιστημόνων
γ. Ένωση Ελλήνων Φυσικών
δ. Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας

με αναπληρωτή της τον Τομαρά Ιωάννη, ομοίως.

11. Μπούρο Δημοσθένη, Καθηγητή Ιατρικού Τμήματος του Δημοκρίτειου Παν/μίου Θράκης, ως εκπρόσωπο των Ιατρικών Τμημάτων των Α.Ε.Ι. της Χώρας, με αναπληρωτή του τον Ζώρα Οδυσσέα, Αναπληρωτή Καθηγητή Ιατρικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Κρήτης.

12. Δημητρακόπουλο Ιωάννη, Αναπληρωτή Καθηγητή στο Τμήμα Οδοντιατρικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ως εκπρόσωπο των Οδοντιατρικών Τμημάτων των Α.Ε.Ι. της Χώρας, με αναπληρωτή του τον Παπαδογεωργάκη Νικόλαο, Αναπληρωτή Καθηγητή στο Τμήμα Οδοντιατρικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

13. Μαράκο Παναγιώτη, Καθηγητή στο Τμήμα Φαρμακευτικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, ως εκπρόσωπο των Φαρμακευτικών Τμημάτων των Α.Ε.Ι. της Χώρας, με αναπληρωτή του τον Ρούσση Βασίλειο, Καθηγητή στο Τμήμα Φαρμακευτικής του ιδίου Πανεπιστημίου.

14. Χόρτη Νίκο, μέλος του Γενικού Συμβουλίου της Α.Δ.Ε.Δ.Υ., ως εκπρόσωπο της Α.Δ.Ε.Δ.Υ., με αναπληρωτή του τον Κόνιαρη Χρήστο, Διοικητικό Υπάλληλο του Ε.Ι. Α. Α.

15. Σάββανο Μιχάλη, ΤΕ Νοσηλευτικής, Γ. Νοσ/μείο Κορίνθου, ως εκπρόσωπο της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εργαζομένων Δημόσιων Νοσοκομείων (Π.Ο.Ε.ΔΗ.Ν.) , με αναπληρώτριά του την Τσιόπου Μαρία, ΤΕ Νοσλευτριών, Γ. Νοσ/μείο Αθηνών «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ», ομοίως.

16. Τουρούτσικα Νικόλαο, ΤΕ Διοίκησης Νοσ/μείου ΛΑΪΚΟY Aθηνών, ως εκπρόσωπο της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εργαζομένων Δημόσιων Νοσοκομείων (Π.Ο.Ε.ΔΗ.Ν.) , με αναπληρώτριά του την Τσιολερίδου Δέσποινα, ΠΕ Διοικ/κού – Λογιστικού του Γ. Νοσοκομείο Δράμας, ομοίως.

17. Πλοίαρχο (ΥΙ) Μενούτη Βασίλειο ΠΝ του ΓΕΕΘΑ/ΔΥΓ, ως εκπρόσωπο των Υγειονομικών Υπηρεσιών των Ενόπλων Δυνάμεων, με αναπληρωτή του τον Ταγματάρχη (ΥΙ) Κολιό Μιχαήλ του ΓΕΕΘΑ/ΔΥΓ.

18. Μπραβάκο Νικόλαο, Προϊστάμενο της Διεύθυνσης Αγωγής Υγείας και Πληροφόρησης του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, με αναπληρώτρια την Πολυχρονοπούλου-Ρούτση Αγγελική, Προϊσταμένη Τμήματος στη Διεύθυνση Φαρμάκων και Φαρμακείων.

19. Κατσικάρου Σταυρούλα, Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, με αναπληρωτή της τον Κουφάκη Αντώνιο, Προϊστάμενο Τμήματος στη Διεύθυνση Ανάπτυξης Μονάδων Υγείας.

20. Αμπατζόγλου Θεόδωρο, Διοικητή του Ι.Κ.Α. – Ε.Τ.Α.Μ., με αναπληρωτή του τον Κυρζόπουλο Δημήτριο, Υποδιοικητή του Ι.Κ.Α. – Ε.Τ.Α.Μ.

21. Παπαγεωργόπουλο Ελευθέριο, Διοικητή του Ο.Γ.Α., με αναπληρωτή του τον Ζαχαράκη Κωνσταντίνο, Υποδιοικητή του Ο.Γ.Α.

22. Δρ. Σερέτη Ανδρέα, Διευθυντή Νευροχειρουργικής Κλινικής στο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Γ. ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ», με αναπληρωτή του τον Βέργαδο Ιωάννη, Αναπληρωτή Καθηγητή Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, Διευθυντή Β΄ Πανεπιστημιακής Οφθαλμολογικής Κλινικής του Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου «ΑΤΤΙΚΟΝ».

23. Δρ. Δατσέρη Ιωάννη, Διευθυντή Τμήματος Πυρηνικής Ιατρικής στο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ», με αναπληρωτή του τον Λιονή Χρήστο, Αναπληρωτή Καθηγητή Γενικής Ιατρικής και Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας του Πανεπιστημίου Κρήτης.

24. Σελβιαρίδη Παναγιώτη, Καθηγητή Νευροχειρουργικής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Καθηγητή Νευροχειρουργικής στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «ΑΧΕΠΑ», με αναπληρωτή του τον Μαυρέα Βενετσάνο, Καθηγητή Ψυχιατρικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

25. Λαοπόδη Βασίλη, Αντιπρόεδρο της Ομοσπονδίας Ενώσεων Νοσοκομειακών Γιατρών Ελλάδος (Ο.Ε.Ν.Γ.Ε.), ως εκπρόσωπο της Ο.Ε.Ν.Γ.Ε., με αναπληρωτή του τον Γιαννόπουλο Γεώργιο, Μέλος Εκτελεστικής Γραμματείας της Ο.Ε.Ν.Γ.Ε, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Πατρών.

26. Γιόγιακα Βασίλη, Νομάρχη Θεσπρωτίας, ως εκπρόσωπο της Ένωσης Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων Ελλάδας, με αναπληρωτή του τον Δακή Γεώργιο, Νομάρχη Κοζάνης.

27. Κρεμαστινού Τζένη, Καθηγήτρια του Τομέα Δημόσιας και Διοικητικής Υγιεινής της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας (Ε.Σ.Δ.Υ.), ως εκπρόσωπο της Ε.Σ.Δ.Υ., με αναπληρωτή της τον Κοντό Βασίλειο, Καθηγητή του Τομέα Κτηνιατρικής Δημόσιας Υγείας της Ε.Σ.Δ.Υ.

28. Φωτεινόπουλο Γεώργιο, Νομικό, Πρόεδρο του Οργανισμού κατά των Ναρκωτικών (Ο.ΚΑ.ΝΑ.).

Η θητεία των ανωτέρω διοριζομένων θα είναι για τρία χρόνια.

Έγγραφο της Ομάδας Εργασίας της Ευρωπαϊκής Εταιρείας για την Επείγουσα Ιατρική

Κατεβάστε το από εδώ

Εγκεκριμένο από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας για την Επείγουσα Ιατρική & Αναθεωρημένο από την Κοινή Επιτροπή Πολλαπλών Ειδικοτήτων για την Επείγουσα Ιατρική (Multidisciplinary Joint Committee of Emergency Medicine) της Ένωσης των Ευρωπαϊκών Ιατρικών Ειδικοτήτων (UEMS)

Μάιος 2008

Μετάφραση στα Ελληνικά: Νίκος Σμπυράκης, MD

Επιμέλεια: Ελένη Ασκητοπούλου, MD, PhD, FRCA

• FIRST PANHELLENIC SYMPOSIUM on EMERGENCY MEDICINE
  DR DAVID WILLIAMS Immediate Past President, EuSEM Past President, UK College of Emergency Medicine & British Association for Emergency Medicine Emeritus Consultant, St Thomas’ Hospital, London
• Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΕΡΑΓΩΓΟΥ ΣΤΟ ΤΕΠ
  Ξένια Σουβατζή
• ΚΑΤΑΣΤΟΛΗ ΚΑΙ ΑΝΑΛΓΗΣΙΑ ΣΤΟ ΤΕΠ
  Χαντζή Χριστίνα Αναπληρώτρια Διευθύντρια Αναισθησιολογικού Τμήματος ΠΓΝ Αθηνών «Γ. Γεννηματάς»
• Προβληματισμοί για την εφαρμογή των Ευρωπαϊκών Μοντέλων στην Ελλάδα
  Καλλιόπη Καυκαλάκη
• FAST (Focussed Assessment with Sonography for Trauma)
  Mr. R.Gangahar Consultant in Emergency Medicine Rochdale Infirmary.
• ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗ ΟΜΑΔΑ ΕΠΕΙΓΟΝΤΩΝ: ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΛΥΣΗ;
  Όθων Φραϊδάκης Αναισθησιολόγος ΤΕΠ Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ηρακλείου
• ‘Physics: how to get the best from the system’
  J. Damilakis Assist. Professor of Medical Physics, Faculty of Medicine, University of Crete
• ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΤΕΠ
  Νύκταρη Βασιλεία
• Emergency Medicine in Europe: Looking into the Future
  GUNNAR ÖHLÉN MD Ph.D President, European Society for EM
  Medical Counsellor for EM, Stockholm County Head, Dep of EM, Karolinska University Hospital
• Νομικά Βήματα για την Καθιέρωση μιας Καινούργιας Ιατρικής Ειδικότητας
  Αντώνης Βγόντζας Νομικός
• ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΙΑΤΡΙΚΗ: Ειδικότητα στην Ευρώπη – Εξειδίκευση στην Ελλάδα;
  Ελένη Ασκητοπούλου
• Medical toxicology for the Emergency Physician
  Prof. Dr. Marc Sabbe Emergency department Division of Critical Care U.H. Gasthuisberg, Leuven
• ED Overcrowding Strategies
  John Heyworth Southampton
• The Belgian model for Emergency Medicine
  Prof. Dr. Marc Sabbe Emergency department Division of Critical Care U.H. Gasthuisberg, Leuven
• The Swedish model for Emergency Medicine
  GUNNAR ÖHLÉN MD Ph.D President, European Society for EM Medical Counsellor for EM, Stockholm County Head, Dep of EM, Karolinska University Hospital
• UK MODEL FOR EMERGENCY MEDICINE
  John Heyworth Southampton
• WORKFORCE PLANNING IN THE ED
  John Heyworth Southampton
• Ασθενής Με Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο
  «Ο ΧΡΟΝΟΣ ΕΙΝΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ»
  Κλημεντίνη Ε. Καραγεωργίου
  ΝευρολογικόΤμήμα Γενικό Νοσοκομείο Αθήνας«Γ. Γεννηματάς»
• Διαγνώσεις που «Διαφεύγουν» στο ΤΕΠ: Συχνότητα και Σημασία
  Π. Αγγουριδάκης
• ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΩΝ ΚΑΚΩΣΕΩΝ ΤΟΥ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ ΣΤΟ ΤΕΠ
  ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Κρήτης
• Κοιλιακό Τραύμα Αρχές Διαχείρισης Θέματα Τακτικής & Στρατηγικής
  Στυλιανός Χ. Κατσαραγάκης Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Χειρουργική Μονάδα Εντατικής Θεραπείας – Τραύματος
• Ιατρική των Καταστροφών: Η άλλη διάσταση της Επείγουσας Ιατρικής
  Δημήτριος Γ. Πύρρος, MD, EMDM Δ/ντης Ιατρικών Υπηρεσιών, ΚΥ ΕΚΑΒ President-elect, WADEM
• Μη Επεμβατικός Μηχανικός Αερισμός στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών
  Νίνα Μαγκίνα ΜΕΘ Κωνσταντοπούλειου Νοσοκομείου Νέας Ιωνίας
• Ο ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΟΞΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΟ ΤΕΠ
  Καθηγητής Δημήτριος Θ. Κρεμαστινός MD, PhD
  Δ/ντής Β’ Παν/κής Καρδιολογικής Κλινικής
• Ο Διασώστης στην Προνοσοκομειακή Επείγουσα Ιατρική
  Βάγγος Γεώργιος Διασώστης ΕΚΑΒ Θεσσαλονίκης

Μπορείτε να το κατεβάσετε σε PDF κάνοντας κλικ εδώ.

Ξένια Σουβατζή

Οι γιατροί της Επείγουσας Ιατρικής συχνά καλούνται να παρέχουν έγκαιρη και αποτελεσματική εξασφάλιση του αεραγωγού στους οξέως πάσχοντες ασθενείς. Με το πέρας της ειδίκευσης αναμένεται να κατέχουν ένα ευρύ πεδίο τεχνικών διαχείρισης του αεραγωγού, συμπεριλαμβανομένων της άμεσης λαρυγγοσκόπησης με ταχεία εισαγωγή στην αναισθησία, εναλλακτικών τεχνικών διασωλήνωσης, τεχνικών αερισμού διάσωσης και χειρουργικής  εξασφάλισης του αεραγωγού.

Η πιο συχνές ενδείξεις για εξασφάλιση του αεραγωγού αποτελούν η καρδιακή ανακοπή, η άπνοια, η σοβαρή αναπνευστική ανεπάρκεια και η βαθμολογία στην κλίμακα Γλασκώβης < 9. Σε ποσοστό 10-20 % η εξασφάλιση του αεραγωγού αφορά ασθενείς τραύματος, και έχει βρεθεί ότι σε αυτή την ομάδα εμφανίζονται με μεγαλύτερη επίπτωση δυσκολίες και επιπλοκές στη διαχείριση του αεραγωγού. Οι γιατροί της Επείγουσας Ιατρικής θα πρέπει να είναι εξοικειωμένοι με τις μεθόδους εκτίμησης του δύσκολου αεραγωγού. Ως δύσκολος αεραγωγός ορίζεται η κλινική κατάσταση στην οποία ένας συμβατικά εκπαιδευμένος αναισθησιολόγος έχει δυσκολία στον αερισμό με προσωπίδα, στη τραχειακή διασωλήνωση ή και στα δύο. Ως δύσκολη ορίζεται η τραχειακή διασωλήνωση που απαιτεί πολλαπλές προσπάθειες, σε αντιδιαστολή με την αποτυχημένη διασωλήνωση όπου μετά από πολλαπλές προσπάθειες αποτυγχάνει η σωστή τοποθέτηση του ενδοτραχειακού σωλήνα. Οι πολλαπλές αποτυχημένες προσπάθειες διασωλήνωσης θέτουν σε κίνδυνο τον ασθενή μέσω παρατεταμένης υποξίας και πρόκλησης επιπρόσθετου τραύματος στον ανώτερο αεραγωγό.

Δείκτες δυνητικής δυσκολίας στη διασωλήνωση είναι: Η μειωμένη κινητικότητα της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, η μικρογναθία, άνοιγμα στόματος < 3 cm, η μακρογλωσσία, η ρευματική νόσος, η ύπαρξη ουλώδους ιστού (μετά εγχείρηση για όγκο, μετά έγκαυμα, μετά ακτινοθεραπεία), όγκοι που προκαλούν απόφραξη του αεραγωγού και η επιγλωττίτιδα. Με την έγκαιρη πρόβλεψη και αντιμετώπιση των δυσκολιών ο γιατρός συχνά αποφεύγει καταστάσεις δυνητικά απειλητικές για τη ζωή του ασθενούς. Καμιά από τις δοκιμασίες πρόβλεψης δύσκολου αεραγωγού είτε από μόνη της είτε σε συνδυασμό με τις άλλες δεν έχει 100 % ευαισθησία ή ειδικότητα. Έτσι ο γιατρός δεν πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά σε αυτούς τους προγνωστικούς δείκτες, αλλά θα πρέπει πάντα να έχει υψηλό βαθμό υποψίας για έναν πιθανά δύσκολο αεραγωγό.

Διάφορες εθνικές εταιρείες Αναισθησιολογίας (ΗΠΑ, Καναδάς, Ηνωμένο Βασίλειο, Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία) έχουν δημοσιεύσει κατευθυντήριες οδηγίες για τη διαχείριση του δύσκολου αεραγωγού. Όμως αυτές οι κατευθυντήριες οδηγίες, αν και βρίσκουν κατάλληλη εφαρμογή  κατά την εισαγωγή στην αναισθησία στη χειρουργική αίθουσα, έχουν κάποια χαρακτηριστικά που δεν βρίσκουν εφαρμογή στην Επείγουσα Ιατρική. Σε όλες τις περιπτώσεις η διαχείριση του αεραγωγού στο ΤΕΠ είναι επείγουσα ή εξαιρετικά επείγουσα, στερώντας από το γιατρό το χρόνο που χρειάζεται για να εκτιμήσει τον ασθενή. Επιπρόσθετα, κάθε ασθενής στο ΤΕΠ θεωρείται ότι έχει γεμάτο στομάχι, και για αυτό το λόγο θα πρέπει να γίνει γρήγορη εισαγωγή στην αναισθησία, με όλη την πίεση χρόνου που συνοδεύει αυτή τη διαδικασία. Ένα σημαντικό βήμα στις κατευθυντήριες οδηγίες της αναισθησίας είναι η επαναφορά της αυτόματης αναπνοής και η αφύπνιση του ασθενούς. Αυτή η τακτική συχνά είναι αδύνατη στο ΤΕΠ, όταν η παθολογία του ασθενούς κάνει επιτακτική τη γρήγορη οριστική εξασφάλιση του αεραγωγού. Προτείνεται ένας αλγόριθμος για τη διαχείριση του αεραγωγού στο ΤΕΠ που (ακόμη) δεν έχει τεκμηριωθεί με προοπτικές μελέτες. Παραταύτα ο αλγόριθμος βρίσκει πιο κατάλληλη εφαρμογή στις συνθήκες του ΤΕΠ.

Ο χρυσός κανόνας για την εξασφάλιση του αεραγωγού παραμένει η τραχειακή διασωλήνωση. Αν ο ασθενής εμφανίζεται χωρίς απόκριση (καρδιακή ανακοπή, αναπνευστική ανακοπή, αγωνιώδης καρδιοπνευμονική δραστηριότητα), τότε απαιτείται άμεση παρέμβαση στον αεραγωγό. Όλοι οι υπόλοιποι ασθενείς θα πρέπει να λάβουν 100 % οξυγόνο μέσω μάσκας προσώπου όσο αναπνέουν αυτόματα, πριν αρχίσουν οποιοιδήποτε χειρισμοί στον αεραγωγό. Αυτή η προ-οξυγόνωση οδηγεί σε έκπλυση του N₂ και πλήρωση της λειτουργικής υπολειπόμενης χωρητικότητας με οξυγόνο, παρατείνοντας το χρονικό διάστημα κατά την άπνοια μέχρι την πτώση της σφυγμικής οξυμετρίας. Αν η πρώτη προσπάθεια τραχειακής διασωλήνωσης είναι ανεπιτυχής, τα ευρήματα της άμεσης λαρυγγοσκόπησης μπορεί να βελτιωθούν αλλάζοντας τη θέση της κεφαλής και/ή το γλωσσοπίεστρο του λαρυγγοσκοπίου, π.χ. χρήση McCoy, ευθέος γλωσσοπίεστρου ή Doerges γλωσσοπίεστρου και/ή εφαρμόζοντας εξωτερική πίεση στο λάρυγγα. Εναλλακτικά μέσα για την τραχειακή διασωλήνωση είναι η χρήση οδηγού Eschmann, το άκαμπτο Bonfils ινο-οπτικό σκόπιο, το εύκαμπτο ινο-οπτικό βρογχοσκόπιο, το λαρυγγοσκόπιο Bullard, το Trachlight (τεχνική transillumination) και video λαρυγγοσκόπηση, π.χ. GlideScope. Θα πρέπει να διατηρείται η οξυγόνωση με διαλείποντα αερισμό με την προσωπίδα. Επί αποτυχίας μετά από 3 προσπάθειες διασωλήνωσης ή αν ο αερισμός με προσωπίδα είναι ανεπαρκής τότε θα πρέπει να τοποθετηθεί ένας υπεργλωττιδικός αεραγωγός, όπως είναι η λαρυγγική μάσκα (διασωλήνωσης), το CΤrach, το οισοφαγοτραχειακό combitube ή easytube. Αν ο αεραγωγός δεν μπορεί να εξασφαλιστεί με τραχειακή διασωλήνωση ή με εναλλακτική τεχνική και αν ο αερισμός με ασκό και προσωπίδα δεν είναι δυνατός τότε υπάρχει η απόλυτη ένδειξη για χειρουργική εξασφάλιση του αεραγωγού.

Είναι καίριας σημασίας ο έλεγχος της θέσης κάθε συσκευής. Εκτός από την άμεση όραση της διόδου του σωλήνα ανάμεσα από τις φωνητικές χορδές κατά τη λαρυγγοσκόπηση, άλλες αξιόπιστες μέθοδοι επιβεβαίωσης της θέσης του σωλήνα είναι η καπνογραφία και η οισοφαγική συσκευή ανίχνευσης.

Περίληψη: H διατήρηση της οξυγόνωσης και του αερισμού είναι σημαντική και σωτήρια για τη ζωή δεξιότητα που πρέπει να κατέχει ο γιατρός της Επείγουσας Ιατρικής. Κάθε ΤΕΠ θα πρέπει να αναπτύξει τα δικά του πρωτόκολλα και τεχνικές για την αναγνώριση και αντιμετώπιση του δύσκολου αεραγωγού, με τα οποία θα πρέπει να εξοικειωθούν οι γιατροί. Οι αλγόριθμοι θα πρέπει να είναι όσο το δυνατό πιο απλοί, για να διευκολύνεται η χρήση τους στον επείγοντα αεραγωγό. Ο εξοπλισμός για το χειρισμό του αεραγωγού θα πρέπει να περιλαμβάνει περιορισμένες επιλογές συσκευών στη χρήση των οποίων θα είναι εκπαιδευμένοι οι γιατροί παρά ένα μεγάλο αριθμό συσκευών που μπορεί να προκαλέσει σύγχυση. Το κλειδί της επιτυχίας είναι η εκπαίδευση σε τακτική βάση, όπως μπορεί να γίνει στο πλαίσιο ενός αναισθησιολογικού τμήματος.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Dörges V. Airway management in emergency situations. Best Pract Res Clin Anaesth 2005;19(4): 699-715.
2. Heidegger T, Gerig HJ, Henderson JJ. Strategies and algorithms for management of the difficult airway. Best Pract Res Clin Anaesth 2005;19(4): 661-674.
3. Orebaugh SL. Difficult airway management in the emergency department. J Emerg Med 2002;22(1): 31-48.
4. Walls RM. The emergency airway algorithms. In: Walls RM, ed. Manual of emergency airway management. Second Edition. Philadelphia: Lippincott, Williams and Wilkins, 2004: 8-21.
5. American Society of Anesthesiologists Task Force on Management of the Difficult Airway. Practice guidelines for management of the difficult airway. An updated report. Anesthesiology 2003;95: 1269-1277.
6. Henderson JJ, Popat MT, Latto IP, Pearce AC. Difficult Airway Society guidelines for management of the unanticipated difficult intubation. Anaesthesia 2004;59: 675-694.
7. Braun U,  Goldmann K, Hempel V, Krier C. Airway Mangement. Leitlinie der Deutschen Gesellschaft für Anästhesiologie und Intensivmedizin. Anaesthesiol Intensivmed 2004;45: 302-306

Χαντζή Χριστίνα
Αναπληρώτρια Διευθύντρια Αναισθησιολογικού Τμήματος
ΠΓΝ Αθηνών «Γ. Γεννηματάς»

Ο πόνος αποτελεί το κύριο παράπονο των ασθενών στο TEΠ και έχει υπολογισθεί ότι περισσότεροι από το 70% βιώνουν πόνο. Ο πόνος υποθεραπεύεται, παρόλο που ενθαρρύνεται η επιθετική πρώιμη αναλγησία προκειμένου να αποτραπεί ο φαύλος κύκλος ‘πόνος, άγχος, περισσότερος πόνος’ και οι παθοφυσιολογικές επιπτώσεις του1. Έχουν θεσπισθεί κατευθυντήριες οδηγίες για βελτίωση της ποιότητας στη διαχείριση του πόνου με τα οπιοειδή να αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο ανακούφισης του σοβαρού πόνου και την καταγραφή του πόνου ως το πέμπτο ζωτικό σημείο με τη διαλογή των ασθενών στο ΤΕΠ2. Ο αριθμός των ασθενών που απαιτούν καταστολή ή/και αναλγησία για να ολοκληρωθεί μια θεραπευτική ή διαγνωστική διαδικασία στο ΤΕΠ ολοένα αυξάνεται, και σε πολλές χώρες, για λόγους πρακτικούς και οικονομικούς η χορήγηση καταστολής γίνεται από ιατρούς μη αναισθησιολόγους. Με στόχο την ασφαλέστερη και αποτελεσματική καταστολή η Αμερικανική Αναισθησιολογική Εταιρεία (ASA) εξέδωσε ‘οδηγίες’, οι οποίες στη συνέχεια τροποποιήθηκαν από την Κοινή Επιτροπή Πιστοποίησης του Οργανισμού Υγειονομικής Περίθαλψης (JCAHO) με τη συνεργασία του Αμερικανικού Κολλεγίου Ιατρών Επείγουσας Ιατρικής3,4.
Οι συνηθέστερες αιτίες που επιβάλλουν τη χορήγηση καταστολής στο ΤΕΠ είναι: 1) η μείωση του πόνου, 2) η εξάλειψη του άγχους, 3) η πρόκληση αμνησίας, 4) η εξασφάλιση ακινησίας (παιδιά, διεγερτικοί ασθενείς), 5) η ενδοτραχειακή διασωλήνωση (διαταραχές οξυγόνωσης ή αερισμού). Η φαρμακολογική καταστολή ορίστηκε αρχικά ως μία κατάσταση ‘ενσυνείδητης’ καταστολής (conscious sedation), που στην πορεία αντικαταστάθηκε με μια περισσότερο περιγραφική και λειτουργική φράση: ‘παρεμβατική καταστολή και αναλγησία’ (procedural sedation and analgesia)5. Η λειτουργική αυτή προσέγγιση βοηθάει στην επιλογή κατάλληλων φαρμάκων ανάλογα με τις ανάγκες της παρέμβασης και της κατάστασης του ασθενή. Η παρεμβατική καταστολή είναι τεχνική χορήγησης κατασταλτικών φαρμάκων με ή χωρίς αναλγητικό που επιτρέπει στον ασθενή να ανέχεται δυσάρεστες παρεμβάσεις διατηρώντας σταθερή την καρδιοαναπνευστική λειτουργία.
Η καταστολή περιγράφεται σαν ένα συνεχές φάσμα (continuum) μεταβολών επιπέδου συνείδησης από ελαχίστη μείωση (αγχόλυση) μέχρι την πλήρη απώλεια (γενική αναισθησία). Τέσσερα επίπεδα συνήθως επιδιώκονται με την εξής κλινική σημειολογία: α) Ελαφρά καταστολή (αγχόλυση), ο ασθενής ανακουφίζεται από το άγχος, απαντάει φυσιολογικά σε λεκτικές εντολές με μειωμένη ικανότητα αντίληψης και συνεργασία. Η καρδιοαναπνευστική του λειτουργία παραμένει αμετάβλητη. β) Μέτρια καταστολή /αναλγησία (moderate/conscious sedation), ο ασθενής απαντάει σκόπιμα σε λεκτικά ή απτικά ερεθίσματα χωρίς κατάργηση των προστατευτικών αντανακλαστικών αεραγωγού, ο αεραγωγός παραμένει ανοικτός, η αυτόματη αναπνοή και καρδιαγγειακή λειτουργία είναι σταθερές. γ) Βαθειά καταστολή/αναλγησία, ο ασθενής δεν αφυπνίζεται εύκολα, αλλά απαντάει σκόπιμα σε συνεχή απτικά ή επώδυνα ερεθίσματα. Είναι πιθανή η απόφραξη του αεραγωγού και απαιτείται παρέμβαση με χειρισμούς (ανάσπαση κάτω γνάθου-jaw thrust). Η καρδιακή λειτουργία συνήθως διατηρείται σταθερή, ενώ η αυτόματη αναπνοή πιθανόν να κατασταλεί. δ) Γενική αναισθησία, ο ασθενής δεν αφυπνίζεται και δεν αντιδρά σε επώδυνα ερεθίσματα, συνοδεύεται από απώλεια των προστατευτικών αντανακλαστικών του αεραγωγού, απόφραξη αεραγωγού και απαιτεί υποστήριξη της αναπνοής με μάσκα και ασκό. Η καρδιαγγειακή λειτουργία μπορεί να επηρεαστεί. Η Διαχωριστική καταστολή θα μπορούσε να θεωρηθεί ένα είδος μέτριας καταστολής με έντονη αναλγησία και αμνησία μετά από χορήγηση υποαναισθητικών δόσεων κεταμίνης.
Από τα επίπεδα που προαναφέρθηκαν, τα πιο ασφαλή για τη διεξαγωγή θεραπευτικών και διαγνωστικών επεμβάσεων, θεωρούνται η ελαφρά και η μέτρια καταστολή, καθόσον διατηρούνται τα προστατευτικά αντανακλαστικά του αεραγωγού. Η πλειοψηφία των ασθενών στο ΤΕΠ προσέρχεται με γεμάτο στομάχι, εντούτοις, η πνευμονική εισρόφηση είναι σπάνια. Υποστηρίζεται ότι η πρόσφατη λήψη τροφής δεν είναι απαγορευτική για χορήγηση καταστολής και πρέπει να σταθμίζονται τα οφέλη και οι κίνδυνοι6. Επιλογή ελαφρότερων επίπεδων καταστολής με τοποπεριοχική αναισθησία ή ενδοτραχιακή διασωλήνωση (με χειρισμό Sellick). Δεδομένου ότι δεν είναι πάντοτε εφικτό να προβλέψει κανείς πως ένας ασθενής θα απαντήσει στη χορήγηση ενός κατασταλτικού και είναι πιθανόν να περάσει σε ένα βαθύτερο επίπεδο καταστολής από το προσδοκώμενο, οι ιατροί που χορηγούν καταστολή πρέπει να έχουν εξειδίκευση στη διασφάλιση του αεραγωγού και την υποστήριξη της καρδιοαναπνευστικής λειτουργίας εάν χρειασθεί7.
Κάθε φάρμακο που καταστέλλει το ΚΝΣ έχει την πιθανότητα να επιβαρύνει την αναπνοή, την κυκλοφορία ή και τα δύο. Οι ασθενείς με υποογκαιμία, σοβαρή καρδιοαναπνευστική νόσο, ηπατική, νεφρική νόσο, ΚΕΚ, παχυσαρκία, δύσκολη ανατομία προσώπου, κατάχρηση φαρμάκων ή αλκοόλης, ηλικία >65 έτη έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης επιπλοκών. Οι συχνότερες σοβαρές επιπλοκές, που παρατηρούνται κατά μέσο όρο 2 λεπτά μετά την ενδοφλέβια χορήγηση είναι:1) η αναπνευστική καταστολή (υποξαιμία) 2) η απόφραξη του αεραγωγού 3) η αρτηριακή υπόταση, 4) η βραδυκαρδία. Από πολλές μελέτες συμπεραίνεται ότι: α) Οι συχνότερες αιτίες συμβαμάτων σχετίζονται με την ελλιπή αξιολόγηση του ασθενή, την απόφραξη του αεραγωγού, ανεπαρκές monitoring και την έλλειψη δεξιοτεχνίας. β) Τα θεραπευτικά λάθη, που προκαλούν ανεπαρκή ή υπερδοσολογία καταστολής αφορούν στη χρήση λανθασμένου παράγοντα, μη σωστή δοσολογία ή τρόπου χορήγηση, κακή χρήση συμπληρωματικών παραγόντων (κατασταλτική συνέργεια). γ) Δεν υπάρχει μέχρι τώρα ιδανικός κατασταλτικός παράγοντας (γρήγορη έναρξη δράσης, εύκολη τιτλοποίηση, σύντομη διάρκεια). δ) Όλα τα κατασταλτικά και οπιοειδή φάρμακα μπορεί να δημιουργήσουν προβλήματα ακόμη και στις συνιστώμενες δόσεις, διότι παρατηρείται μια ευρεία φαρμακοκινητική μεταβλητότητα στους ασθενείς του ΤΕΠ. ε) Δεν συνιστώνται τεχνικές με σταθερά προκαθορισμένα δοσολογικά σχήματα, αλλά τιτλοποίηση της δοσολογίας.
Προτιμάται η ενδοφλέβια χορήγηση μικρών επαναλαμβανόμενων δόσεων με αρχική χορήγηση το 1/3 ή 1/4 της προβλεπόμενης δόσης και συνέχιση ή όχι τμηματικά, ανάλογα με κλινικό αποτέλεσμα. Η γρήγορη χορήγηση ενιαίας δόσης φαρμάκου ή ο συνδυασμός φαρμάκων χωρίς αντίστοιχη μείωση της δόσης του καθενός ξεχωριστά επιφέρει βαθειά καταστολή, και άπνοια.
Η βαθειά καταστολή δεν απέχει πολύ από τη γενική αναισθησία, γι’ αυτό οι κανόνες ασφάλειας και το monitoring δεν διαφέρουν από εκείνα που εφαρμόζονται εντός της χειρουργικής αίθουσας. Ως εκ τούτου είναι απαραίτητο, εκτός από τη στελέχωση με έμπειρο ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό, ο χώρος εκτέλεσης τεχνικών καταστολής να έχει παροχή Ο2, συσκευή αναρρόφησης, οξύμετρο, καπνογράφο, καταγραφικό πίεσης, καρδιογράφο, εξοπλισμό διασωλήνωσης και αερισμού με μάσκα και ασκό, ειδικούς ανταγωνιστές (ναλοξόνη-οπιοειδή, φλουμαζενίλη-βενζοδιαζεπίνες), φάρμακα καρδιοαναπνευστικής αναζωογόνησης, απινιδωτή. Σε αυτόματη αναπνοή, η προφυλακτική χορήγηση Ο2 μειώνει την αξία της οξυμετρίας ως μέσο έγκαιρης αναγνώρισης υποαερισμού και η καπνογραφία φαίνεται να αποτελεί πρώιμο μέσο ανίχνευσης υποκλινικής αναπνευστικής καταστολής8,9. Η κλίμακα καταστολής RAMSEY και ο διφασματικός δείκτης εγκεφαλικής λειτουργίας (BIS) αποτελούν χρήσιμα μέσα εκτίμησης του βάθους της καταστολής. Η επισκόπηση του θώρακα, η ακρόαση των πνευμόνων, η αναζήτηση σκόπιμης απάντησης σε λεκτικά και απτικά ερεθίσματα, η καταγραφή του επιπέδου συνείδησης, των αιμοδυναμικών και αναπνευστικών παραμέτρων, προ-/ κατά-/ μετά-καταστολή συμβάλλουν στην κατάλληλη επιλογή τεχνικής, στην αποφυγή υπερδοσολογίας φαρμάκων, στην έγκαιρη αναγνώριση και την μείωση των επιπλοκών. Περίθαλψη με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα.
Οι συνηθέστεροι παράγοντες που χρησιμοποιούνται σε τεχνικές καταστολής και αναλγησίας είναι: 1) Τα οπιοειδή (μορφίνη, φεντανύλη) τα οποία προκαλούν μεν αναλγησία, αλλά και κάποιο επίπεδο καταστολής η οποία πρέπει να συνυπολογίζεται, όταν συγχορηγούνται κατασταλτικοί παράγοντες. 2) Τα ηρεμιστικά-κατασταλτικά (μιδαζολάμη, μεθοεξιτάλη, πεντοθάλη) τα οποία προκαλούν μεν αγχόλυση, αμνησία και δοσοεξαρτώμενη ύπνωση, αλλά όχι αναλγησία. 3) Τα νεώτερα υπναγωγά (ετομιδάτη, προποφόλη) προκαλούν ταχεία εισαγωγή σε βαθειά καταστολή μέχρι γενική αναισθησία10,11 και ο διαχωριστικός παράγοντας κεταμίνη, ιδανικό σε υποογκαιμία όχι σε ΚΕΚ. Κάθε παράγοντας έχει πλεονεκτήματα και παρενέργειες. Ο συνδυασμός προποφόλης και κεταμίνης ( ketofol) αναφέρεται ως ένα ασφαλές και αποτελεσματικό μέσο καταστολής12. Τα κριτήρια επιλογής των φαρμάκων και η δοσολογία εξατομικεύεται σύμφωνα με τα χαρακτηριστικά του ασθενή (ηλικία, σωματικό βάρος, φυσική κατάσταση κατά ASA, υποκείμενη παθολογία),τη χρήση άλλων φαρμάκων, τις ανάγκες της παρέμβασης και την εμπειρία του χρήστη.
Η χορήγηση καταστολής και αναλγησίας στο ΤΕΠ θεωρείται αναπόσπαστο τμήμα ενός αποτελεσματικού συστήματος επείγουσας ιατρικής. Η ποιότητα και η ασφάλεια της διαδικασίας απαιτούν υψηλή επιστημονική κατάρτιση, δεξιοτεχνία, εμπειρία και ειδικό εξοπλισμό. Καθίσταται αναγκαία σε κάθε νοσηλευτικό ίδρυμα η θέσπιση προδιαγραφών και πρωτοκόλλων καταστολής και αναλγησίας που θα καθορίζει τα προσόντα, την εκπαίδευση ιατρών και νοσηλευτών που συμμετέχουν σε αυτή τη διαδικασία.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. Ducharme J. The Future of Pain Management in Emergency Medicine. Emerg Med Clin N Am 2005;23:467

2. British Association for Emergency Medicine. Guideline for the management of Pain in Adult

3. Practice Guidelines for sedation and Analgesia by Non-Anesthesiologists. Anesthesiology 2002;96:1004-17

4. American College of Emergency Physicians Clinical Policies on Procedural Sedation and Analgesia Ann Emerg Med 2005;45:177-96

5. Bahn E et al. Procedural Sedation and Analgesia: A Review and New Concepts. Emerg Med Clin N Am 2005;23:503-17.

6. Paris MP. A Procedural Sedation and Analgesia Fasting Consensus Advisory: One Step for Emergency Medicine, One Giant Challenge Remaining. Ann Emerg Med 2007;49(4):465-7

7. Miller AM. Procedurl Sedation and Analgesia in the Emergency Department: What Are the Risks? Emeg Med Clin N Am 2005;23:551-72

8. Deltch K The Utility of Supplemental Oxygen During Emergency Department Procedural Sedation and Analgesia With Midazolam and Fentanyl. Ann Emerg Med 2007;49(1):1-8

9. Krauss B. Capnography for prosedural sedation and analgesia in the Emergency Department. Ann Emerg Med 2007;50(2):

10. Miner RJ. Clinical practice advisory: Emergency Department Procedural Sedation with propofol Ann Emerg Med 2007;50(2)182-87

11. Etomidate vs Propofol for Procedural Sedation in ED. Ann Emerg Med 2007;49(1)15-22

12. Willman EV. A Prospective Evaluation of ‘Ketofol’ (Ketamine/Propofol combination for Procedural Sedation/Analgesia in ED. Ann Emerg Med 2007;49(1):23-30